AutismoHezkuntzaOsasuna

Autismoa

 

“Gizartean ahalik eta hobekien barnera daitezen lortzea dugu xede”

Zehazki, familiei, ikasleei eta autismoarekin zerikusia duten profesionalei eta, oro har, gizarte osoari autismoa gaur egun zer egoeratan dagoen azaltzea du helburu Gautenak (Gipuzkoako Autismo Elkarteak).

Autismoaren gaur egungo egoera gizarteari azaltzea duzue helburu. Diagnostikorako irizpideak aldatu egin dira, eta profesionalek sakonago ezagutzen dute gaia. Asko aldatu al da egoera azken urteotan?

Oro har, sentsibilitate handiagoa dagoela esan daiteke, eta hiru arrazoiren ondorio izan liteke hori:

  • zenbaitek diagnostikorako erabiltzen diren tresnen zehaztasun maila handiagoa dela argudiatzen du;
  • beste batzuek, aldiz, Autismoaren Espektroko Nahasteen (AEN) inguruan jarduten duten profesionalen prestakuntza hobea dela diote;
  • eta, azkenik, beste zenbaitek dio AENen eragina benetan hazi egin dela.

Autismoaren definizioa:

Nahaste Autista, Garapenaren Nahaste Orokortua da, eta hiru ezaugarri nagusi ditu:

  1. harremanetarako zailtasun kualitatiboa,
  2. komunikazio mailako nahaste kualitatiboa eta
  3. jokaera patroi, interes eta ekintza mugatu, errepikakor eta estereotipatuen presentzia.

Tratamendua, garatzeko esparru orokorrak, erreferentziazko programak, lan dinamikak:

Tratamenduaren arloa lantzerakoan, diagnostikoan agertzen diren zailtasunekin lotu nahi dugu gaia; hau da, harremana, komunikazioa, eta jokabide eta interes mugatuak. Horretarako, psikologiako hainbat proposamen egin dira, formatu moduan, hala nola Hanen programa, PECS, Teacch, RDI eta abar. Gure aurkezpena komunikatzeko gaitasunetan oinarrituko da, eta, hortik abiatuta, gainerako zailtasunei erantzuten saiatuko gara, ikuspegi orokor bat hartuta, betiere; atea irekita utziko dugu, beste uneren batean gehiago sakontzeko. Foro honetako gure bigarren parte-hartzea izango da hau, eta horrelako gai bat ez da inoiz agortzen; ziur aurrerago ere aukera gehiago izango ditugula gehiago zehazteko.

Gautenaren lanari dagokionez, erakundearen helburuak eta zerbitzuak:

Gipuzkoako Autismo Elkartea 1978an sortu zen, pareko arazoak zituzten familia batzuen ekimenez. Beraiek zituzten zailtasunak zirela eta, gizartea sentibera bihurtzea eta beharrezkoak zituzten zerbitzuak ezartzea izan zituzten  helburu nagusi.Gautenako zerbitzuek laguntza behar duten pertsonak artatu nahi dituzte, erabateko laguntza emanez bizitza osoan, bai alor klinikoan, bai hezkuntzaren esparruan, bai aisialdian, bai lanean eta bai etxebizitzaren arloan, eta pertsona horiek eta horien senideek bizi kalitate ona izan dezatela lortu nahi dute.Baliatzen ditugun laguntza programak pertsonalizatuak dira, eta parte-hartzaileekin edo horien ordezkariekin hitzartzen ditugu. Gizartean ahalik eta hobekien barnera daitezen lortzea dugu xede.

 

Autismoa:

Autismoa haurtzaroko gaixotasun bat da; beste pertsonekiko harreman-eskasia nabarmenak dituena.

Bere sintomak 2-5 urte bitartean agertzen dira; adin horretan ume normalak beren gizarte-mailako portaera erabat finkatzen hasiak bait dira, baina ume autisten gurasoak lehenagotik hasi dira konturatzen beren umea “arraroa” dela.

Ume autistak onegiak izan ohi dira, ia inoiz ez dute negarrik egiten edo ez dira urduritzen, eta beren sehaskan luze egon daitezke, lasai-lasai, bakarrik egon arren. Beren gurasoen aurrean “distraituta” bezala egoten dira eta ez diete haien maitasun-ekintzei erantzuten.

Mintzaira-problemak, gutxi-asko grabeak, edukitzen dituzte ume autistek. Batzuetan mintzaira ez da batere garatzen; beste batzuetan, berriz, umea hitz egiten hasten da, baina 2 urte beteta, hortxe geratzen da ez atzera eta ez aurrera. Autismoan oso tipikoa da beste pertsona batek esandako hitzak edo esaldiak umearen adinaren arabera automatikoki errepikatzea. Mintzairak ongi eboluzionatzen duen kasuetan ere, ez da normal garatzen (sintaxian bitxikeriak agertzen bait dira) eta hizkera monotonoa izan ohi da.

Ume autisten beste ezaugarri bat, gauza eta tresnenganako interesa da. Beren ingurugiroa konstante, beti berdin, mantentzea gustatzen zaie. Edozein aldaketak (eguneroko paseoan egin ohi duen bidean aldaketatxoren batek, edota etxean zerbait lekuz aldatzeak, adibidez) larritasun eta estutasun handia sortzen die. Beren portaeraren alor honek asko mugatzen ditu, behin eta berriz errepikatzen dituzten jokabide eta erritmo-multzo mugatu batzuk soilik bereganatzen dituztelako.

Ume autista berberak, une diferentetan, desberdin erantzungo die estimuluei (argiei, soinuei, usainei, etab.i); batere ez batzuetan eta ikaragarri besteetan.

Gaur egun oraindik ez dira ezagutzen autismoaren sustraiak eta arrazoiak. Hasieran, ikertzaileek aurrarekiko maitasun-faltagatik sortzen zela uste zuten. Baina azkenaldi honetan, kasurik gehienetan sustrai organikoren bat, genetikaren arlokoa, badela onartzen da. Horren adibide eta lekuko da lau autistetatik hiru mutikoak eta bakarra neska izatea.

Autismoaren arrazoi zehatza ezagutzen ez denez, gaixotasun honentzat ez dago tratamendu espezifikorik, baina frogatuta dago ume autistek heziketa berezia eskaintzen zaienean asko hobetzen direla.

Pronostikoari dagokionez, askoz ere hobea da bost urterekin beste pertsonekin komunikatzeko modua duen ume autistarena, mintzaira bidez inolako harremanik lortu ezin dezakeen umearena baino.

GAUTENA, Gipuzkoako Autisten Guraso-Elkarteak argitaratu zuen liburuska batetik atera dira ondorengo datu asko.

Zer da autismoa?

Leo Kanner-ek Sindrome hau deskribatu zuenetik, 45 urteotan autismoaren kontzeptuak interpretazio desberdinak eduki ditu, eta honek nahaste-borraste handia sortu du.

Gaur egun, eta OME-ren irizpideei jarraituz, aditu gehienek Autismoa, bizitzako hirugarren urtea baino lehen agertzen den jokabide-multzo bezala ulertzen dute; umea garapen normaletik oso bestelako bideetan barrena murgiltzen duten jokabide-multzo bezala, hain zuzen.

 
Gaur egun oraindik ez dira ezagutzen autismoaren sustraiak eta arrazoiak. Hasieran, ikertzaileek haurrarekiko maitasun-faltagatik sortzen zela usten zuten. Baina azkenaldi honetan, kasurik gehienetan sustrai organikoren bat dela onartzen da. Horren adibide da, lau autistatik hiru mutikoak eta bakarra neska izatea.

 

Gizarte-harremanerako ezintasuna duten umeak

izan ohi dira. Adibidez, bere gurasoak etxean hara eta hona dabiltzanean ez diete jarraitzen; ezta begiradarekin ere. Ez zaie kontaktu edo ukipen fisikorik gustatzen. Ez dute lagunarteko irribarrerik; ezta kanpoko edo arrotzenganako beldurrik ere, …

 

Mintzaira-garapenean atzerapenak eta trastornoak

eduki ohi dituzte. Mintzaira polikiegi gara daiteke, batere ez garatu edota ongi hasi baina bapatean eten eta geratu. Horietatik erdiak, zerbait esaten ikasi dutenak, “ekolalia” deitzen zaiona edukiko dute, hau da, egiten zaizkien galderei erantzuteko oihartzun moduan galdetzailearen azken hitzak errepikatu egingo dituzte. Bestalde zu eta ni pertsonak ere nahasten dituzte.

 

Beren jostailuak erabiltzen ikasten ez duten umeak

dira. Ez dute fantasia batere lantzen, eta beren jolasak suntsikorrak (apurtzaileak) dira; monotonoak, errepikakorrak.

 

Estimulu sentsorialekiko erantzuna ere alteratua

eduki ohi dute ume hauek. Ume autista berberak, une diferentetan, desberdin erantzungo die estimuluei (argiei, soinuei, usainei, etab.i); batere ez batzuetan eta ikaragarri besteetan. Zenbaitetan txoratuta bezala egon-go dira horien aurrean. Bestetan berriz, ikusi edo antzeman ere ez dituztela egiten dirudi.

 

Beren garapena ez da harmonikoki koordinatzen

. Ume hauengan garapenaren 3 faseen (motorearen, ezagutzaren eta sozialaren) koordinazio normala ez da burutzen. Ume hauen garapen-mailak gorabehera handiak dauzka, zenbait kasutan ume horiek beren adinari dagokiona baino maila altuagoan egoten direlarik.

Ume batek hiru urte bete aurretik portaera horiek guztiak dituenean, autista dela esan daiteke.

Zer egin ume autistekin?

Errehabilitazio-programaren helburua hau da: gaitzak jota dagoen ume bakoitzak bere gaita-sun edo ahalmen potentzialik handiena lortzea. Eta horretarako, programa horiek ahalik eta ingurugiro normalizatuenean edo normalizatzaileenean aplikatu behar dira.

Ume autista bakoitzak programa indibidualizatua behar du; teknikariek gurasoekin batera prestatutako programa, aldizka-aldizka berrikusiko dena.

Normalean bost dira landu beharreko arlorik funtsezkoenak: eguneroko bizimoduarekin lotutako iharduerak (jaztea, garbitzea, jatea, higienea eta norberaren autonomia), pedagogia espezializatua, komunikatzeko gaitasuna lantzea (edo ikastea, behar izanez gero), sozializazioa eta jokabidearen normalizazioa eta okupaziozko terapia.

Autismoari buruzko datuak

  • 10.000 eskolaumetatik, lauzpabost izaten dira autista.
  • Ume autisten artean % 17 baino gutxiagok lortzen dute nahikoa maila intelektual altua, eta % 75etik gora dira, gutxi-asko, adimen-eskasia handiak dituztenak.
  • Lau aldiz gehiago agertzen da mutikoengan, neskengan baino (3 aldiz gehiago, beste datu batzuen arabera).
  • Ez dago argi oraindik zergatik gertatzen den, baina azkeneko ikerketen arabera badirudi eragin genetikoren bat badela, arazo zerebralekin batera.
  • Klase sozial guztietan izaten da; altuetan nahiz baxuetan.
  • Ume autistaren etorkizuna, minusbaliaren araberakoa da. Adimen-kozientea (A.k. edo IQ) da, oraindik ere, faktore aurresalerik onena, baina garbi eta onartua dago ume autista gehienek beren bizitza osoan asistentzia beharko dutela.
  • Sindrome honentzat oraingoz ez dago tratamendu espezifikorik.

1992/11/01 Agirre, Jabier – Medikua eta OEEko kidea Iturria: Elhuyar aldizkaria

 

http://www.hikhasi.com/

http://zientzia.net/artikuluak/autismoa/

etiketak

Related Articles

Utzi erantzuna

Zure e-posta helbidea ez da argitaratuko. Beharrezko eremuak * markatuta daude

Sartu beheko captcha kodea * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Close