0-5HezkuntzaOsasuna

0-5 urte. ‘Hiperaktibitatea’?

 

‚ÄúHIPERAKTIBITATE‚ÄĚ bezala gaizki erabiltzen¬†dena, badago, ez da moda bat edo ‚Äúseme¬†edo alaba perfektu‚ÄĚ bat izateko gurasoen¬†nahia.

Jatorri neurobiologikoa du eta herentziazko nahasmendu bat da, eta osasun arloko definizioa “arreta gabeziaren hiperaktibitate nahasmendua“

AGHN da eta hiru azpiatal bereizten dira bertan:

  • Arreta gabezia nagusitzea,
  • hiperaktibitatea nagusitzea eta¬†
  • bien nahasketa.

Lerro hauen helburua diagnostiko goiztiarra egiteko zenbait urrats azaltzea da eta arreta gabeziaren hiperaktibitate nahasmendua DUEN/EZ DUEN begiratzea eta tratamendurako azalpenak ematea.

Oinarrizko sintomak honakoak dira:

Arreta gabezia:

‚Äď Arreta edo kontzentrazioa mantentzeko¬†zailtasunak.

‚Äď Entzuten ez duela ematen du.

‚Äď Ez dio esandakoari jaramonik egiten.

‚Äď Ez ditu ekintzak bukatzen.

‚Äď Lanak antolatzeko zailtasunak.

‚Äď Lanak bukatzeko zailtasunak.

‚Äď Objektuak galtzen dituzte.

‚Äď Buru-lana saihesten dute.

‚Äď Eguneroko ekintzetan eta ikasketetan¬†hanka-sartzeak.

Hiperaktibitatea:

‚Äď Bere eserlekuan ez da geldirik egoten.

‚Äď Bere eserlekua uzten du.

‚Äď Egokiak ez diren egoeretan korrika¬†edo salto egiten dute.

‚Äď Ekintza lasaietan aritzeko zailtasunak.

‚Äď Beti mugitzen ari dira.

‚Äď Ekintzaz aldatzeko beharra etengabe.

‚Äď Gehiegi hitz egiten dute.

‚Äď Istripuak izateko arrisku handiagoa¬†izaten dute.

Oldarkortasuna:

‚Äď Pentsatu baino lehen jokatzen dute.

‚Äď Erantzun azkarra ematen dute.

‚Äď Txanda gordetzeko zailtasunak.

‚Äď Ekintzak edo elkarrizketak oztopatzen¬†dituzte.

‚Äď Beraien ekintzen ondorioak neurtzeko¬†zailtasunak.

Sintoma zerrenda hau irakurtzean, ohikoa da guraso batek baino gehiagok bere semealaba argi eta garbi multzo horren barruan identifikatzea, baina beste guraso batzuek síntoma batzuk ikusiko dituzte beraien seme-alabengan, baina beste batzuk ez eta bere buruari honakoa galdetuko diote: Beharbada, hau da nire seme edo alabari gertatzen zaiona?

Nire erantzuna argia da: ‚Äúez egon zalantzan eta¬†profesionalengana jo‚ÄĚ (neurologoa, psikiatra),¬†ebaluazioa egin dezala eta zure seme-alabak¬†AGHN duen baieztatu edo ezeztatu dezala.

‚ÄúHoberena‚ÄĚ diagnostiko goiztiarra da (5/6¬†urterekin), osasun-tratamendu bat eta gurasoek¬†seme-alabaren heldu arora iritsi arteko prozesuan¬†sor daitezkeen egoerei aurre egiteko¬†ikasketa prozesua da. Baina kasu guztietan ezin¬†da diagnostiko goiztiarrik egin.

‚Ė† Zeri erreparatu behar diogu gurasook?

Egunerokoan alarma egoera sorrarazten duten egoerak ikusi ditzakegu, adibidez:

Etxean:

‚Äúgauzak mila aldiz errepikatu behar zaizkio‚ÄĚ,

‚Äúetxeko lanak egiten 3 ordu igarotzen ditu‚ÄĚ,

‚Äúagenda ahazten zaio edo bestela liburua¬†edo bestela…‚ÄĚ,

‚Äúezin du eserita egon bazkaltzen¬†dugun bitartean‚ÄĚ,

‚Äúedozein zailtasunen aurrean¬†blokeatu egiten da‚ÄĚ,

‚Äúez daki nondik hasi¬†etxeko lanekin hastean‚Ä̂Ķ

Ikastetxean:

‚Äúbeti beste zerbaitekin ari da‚ÄĚ,

‚Äúbere ikaskideei¬†enbarazu egiten die‚ÄĚ,

‚Äúazalpenak eteten¬†ditu‚ÄĚ,

‚Äúesertzen azkena da‚ÄĚ,

‚Äúariketak bukatzen¬†azkena izaten da‚ÄĚ,

‚Äúazkarra da baina‚Ķ‚Ä̂Ķ

‚Ė† Sendagilarengana goazen lehenengo¬†aldia da eta zer diagnostikatu¬†diote?

Profesionalak, jakina, osasun tratamendu bat prestatzen du, AGHN zer den eta egoerak nola bideratu behar diren azaltzeko jarraibideak.

Baina egunerokoan…

Arazoak sortzen dituzten umeak direla argi izan behar dugu, zailagoa dela hauek bideratzea, baina batez ere tratamendua egokirik gabe, sustantziak hartzeko, istripuak izateko arrisku handiagoa dutela argi izan behar dugu.

Ondorioak ez dituzte kontuan izaten, beraz, beraientzat¬†garrantzitsuena ‚Äúorain eta hemen‚ÄĚ da.

Ez dago errezeta magikorik, baina gurasoei egoerak bideratzen laguntzeko zenbait aholku emango dizkiegu:

‚Ė† Nola entzungo didate?

Ezinbestekoa da haiek gu begietara begiratzea eta biak espazio berean egotea (sukaldetik oihu egiteak ez du ezertarakjo balio: afaltzera!).

Aginduek zehatzak izan behar dute (ez azalpen¬†handiegirik eman…umeak deskonektatu¬†egingo du segituan)

Ulertu duten galdetu, agindutakoa egingo dutela ziurtatzeko.

‚Ė† Batzuetan kontrola galtzen du eta¬†asko haserretzen da

Ahalik eta ‚Äúlasaien‚ÄĚ azaldu. Horrelako¬†egoeretan normalean heldua ere bere onetik¬†ateratzen da, nola eskatuko diot lasaitzeko eta¬†ez oihukatzeko… ni ere oihukatzen ari banaiz?

Lasaitzeko toki bat bilatu.

Erlaxatu arte han egon beharko du.

Itzultzean gertatu denaz hitz egin. KRITIKARIK GABE. EZ SARTU BERE JOKOAN.

‚Ė† Ez dit egiten duen ezer kontatzen.

‚Äď Galderak saihestea, zer moduz?¬†Ondo, ziur?….

‚Äď Une bat bilatu denek eguna nola joan¬†den azalduko dutena. Batzuetan, gurasoek¬†beraien kontuak azaltzen badituzte¬†eta eredu gisa jokatzen badute¬†umeak ere animatu eta beraiek ere¬†kontatu egiten dute.

‚Äď Beraien arazoak uletu. Zerbait kontatzen¬†dutenean entzun eta ulertu egin¬†behar zaie. Honelako komentarioak¬†saihestu: Hori txorakeria da!, zuk zerbait¬†egingo zenuen, ziur!

Normalean, beraien arazoren baten aurrean,¬†beraiekin eztabaidatzen aritzen gara, beraz,¬†zergatik hitz egingo digute zerbaitetaz….Errieta izateko….

Nahasmendua dela argi izan behar dugu:

‚Äď Nerabezaroan kasuen %50-80 irauten¬†duela.

‚Äď Heldu aroan kasuen %30-50ean irauten¬†duela (Biederman, Faraone, Plizka)

‚Äď AGHN duen umea edo nerabea ez da¬†gaiztoa, ezta gaizki hezia ere, normaltasunez¬†jokatzeko trabak jartzen dizkion NAHASMENDUA¬†da.

‚Äď Ez da nahikoa esatea: ‚ÄúAGHN du‚ÄĚ,¬†‚Äúoso bide luzea da‚ÄĚ, epe luzerako tratamendua¬†behar da, alde batetik osasun mailan tratatzen¬†dena eta bestetik kaltetuari, familiari¬†eta irakaslei mahasmenduaren jokaerak bideratzen¬†irakatsi behar zaie.

‚Äď Ez badugu ezer egiten, istripuetarako,¬†ikasketen porroterako, droga kontsumorako¬†arriskua‚Ķ nerabe ‚Äúnormal‚ÄĚ batekin alderatuz

 

MAITE URKIZU
Licenciada en Psicopedagodía por la Universidad de Deusto
Consultora especialista en conducta de ni√Īos y adolescentes
Coordinadora de profesionales de ADAHIGI

Seme-alabak aldizkaria

9. alea / 9¬ļ n√ļmero
2010eko Martxoa / Marzo 2010
L.G.: SS-1023/07

 

1 2Hurrengo orrialdea

Related Articles

Utzi erantzuna

Gune honek Akismet erabiltzen du zaborra murrizteko. Ikusi nola prozesatzen diren zure erantzunen datuak.

Back to top button